بازار قطعات خودرو یکی از جذابترین بخشهای بازرگانی در ایران به حساب میآید. اما برای واردات قطعات خودرو به سرمایه نسبتا بالایی نیاز دارید و باید با قوانین و مراحل پیچیده آن هم آشنا باشید. خیلی از تازهواردها بدون اینکه همه هزینهها را در نظر بگیرند، پا به این مسیر میگذارند و بعد از گذر زمان متوجه میشوند که آنطور که گمان میکردند به سود نرسیدند.
پرتکرار ترین اشتباه وارکنندگان این است که هزینه خرید قطعات خودرو را ملاک هزینه واردات قرار میدهند و بقیه هزینهها را نادیده میگیرند. در حالی که هزینههایی مثل حقوق گمرکی، مالیات بر ارزش افزوده، حمل و نقل بینالمللی، بیمه محموله، دستمزد ترخیصکار و حتی انبارداری، همگی تأثیر مستقیمی روی هزینه دارند. اگر این موارد را در نظر نگیرید، ممکن است در پایان کار متوجه شوید که نه تنها سودی به دست نیاوردهاید، بلکه ضرر هم کردهاید. در این بخش از شرکت بازرگانی زارعی میخواهیم کامل و ساده، تکتک این هزینهها را بررسی کنیم تا وقتی تصمیم به واردات میگیرید، با دید باز و اطلاعات کامل این کار را انجام دهید.
سرمایه مورد نیاز برای واردات قطعات خودرو
اولین سؤالی که برای هر کسی پیش میآید این است که برای شروع کار واردات قطعات خودرو، چقدر باید سرمایه داشته باشد. پاسخ این سؤال به عوامل زیادی بستگی دارد؛ از جمله نوع قطعهای که میخواهید وارد کنید، کشوری که از آن خرید میکنید، تعداد و تنوع کالا و حتی نرخ روز ارز. با این حال، اگر بخواهیم یک بازه کلی بدهیم، سرمایه مورد نیاز از 300 میلیون تومان شروع میشود و به 1 و نیم الی 2 میلیارد تومان هم میرسد. این رقم فقط پولی نیست که بابت خرید کالا پرداخت میکنید؛ باید هزینههای جانبی را هم به آن اضافه کنید. همچنین یادتان باشد که برای هرگونه فعالیت وارداتی، داشتن کارت بازرگانی الزامی است و بدون آن نمیتوانید هیچ کالایی را به نام خودتان وارد کنید. هر چه تنوع قطعات بیشتر باشد یا کشور مبدأ دورتر واقع شده باشد، به سرمایه اولیه بیشتری هم نیاز خواهید داشت. با فرض نرخ دلار حدود 190 هزار تومان، بسیاری از کارشناسان معتقدند که برای شروع، حداقل به 700 میلیون تا 1 و نیم میلیارد تومان سرمایه نیاز دارید.
بیشتر بخوانید: واردات قطعات خودرو از چین
قیمت خرید کالا؛ بزرگترین بخش از هزینهها
وقتی صحبت از هزینههای واردات میشود، اولین و بزرگترین مورد، قیمت خرید قطعات از تأمینکننده خارجی است. این قیمت بر اساس فاکتورهایی مثل نوع قطعه، برند آن، کشور سازنده و حداقل مقداری که تأمینکننده برای فروش تعیین کرده، مشخص میشود. بعضی قطعات مثل بلبرینگ، سنسور اکسیژن، دینام و کمکفنر جزو اقلام پرمصرفی هستند که تقاضای بالایی در بازار داخلی دارند و واردات آنها میتواند سود خوبی داشته باشد. به عنوان مثال، قیمت خرید لنت ترمز جلو از یک تأمینکننده چینی همانطور که در این تصویر مشخص است؛ به صورت میانگین 30 دلار است.

این عدد اگرچه به ظاهر کم است، اما پایه و اساس تمام محاسبات بعدی را تشکیل میدهد؛ چون حقوق گمرکی، مالیات و سایر عوارض همگی بر اساس همین قیمت خرید و ارزش اظهار شده کالا محاسبه میشوند. بنابراین اگر در همان ابتدا قیمت خرید را درست تخمین نزنید یا با تأمینکننده نامناسب قرارداد ببندید، بقیه محاسبات شما هم دچار اشتباه خواهد شد.
هزینه حمل و نقل و بیمه؛ از درب کارخانه تا ورودی گمرک
بعد از خرید کالا، نوبت به هزینهای میرسد که خیلی از واردکنندگان تازهکار آن را دست کم میگیرند؛ هزینه حمل و نقل بینالمللی. این هزینه با توجه به روشی که برای حمل انتخاب میکنید تغییر میکند. حمل دریایی نسبت به دو روش دیگر ارزانتر است و برای محمولههای سنگین و حجیم مثل قطعات خودرو گزینه مناسبی به شمار میرود. اما اگر کالا اورژانسی باشد یا قطعات کوچک و حساسی مثل قطعات الکترونیکی را وارد میکنید، شاید حمل هوایی را ترجیح دهید که گرانتر است، ولی سرعت بالایی دارد. حمل زمینی هم از طریق کشورهای همسایه مثل ترکیه و امارات امکانپذیر است. علاوه بر هزینه حمل، باید هزینه بیمه محموله را هم در نظر بگیرید تا اگر در طول مسیر اتفاقی برای کالا افتاد، ضرر نکنید. نرخ بیمه بسته به نوع کالا، مسیر و شرکت بیمهگر متفاوت است، اما درصد کمی از ارزش کالا را شامل میشود.
طبق آخرین اطلاعات به دست آمده هزینه حمل کانتینر 20 فوت از چین به ایران 8000 دلار است. برای کانتینر 40 فوت نیز این عدد به 10000 دلار میرسد.
هزینههای گمرکی؛ تعرفه، عوارض و مالیات
هزینههای گمرکی از سه قسمت اصلی تشکیل شدهاند:
حقوق ورودی یا تعرفه گمرکی: نرخی است که برای هر کالا بر اساس کد تعرفه یا همان HS-Code آن تعیین میشود. برای قطعات خودرو، این نرخ بین ۵ تا ۲۰ درصد ارزش کالا در نوسان است. مثلا تعرفه لنت ترمز ۲۰ درصد تعیین شده، در حالی که برخی قطعات دیگر ممکن است تعرفه پایینتری داشته باشند و برخی دیگر تعرفه بالاتری داشته باشند.
مالیات بر ارزش افزوده: طبق قانون، واردکنندگان باید 10 درصد مالیات بر ارزش افزوده را هم پرداخت کنند. این مالیات نه تنها روی خود قیمت کالا، بلکه روی مجموع قیمت کالا به اضافه حقوق ورودی محاسبه میشود.
سایر عوارض: موارد دیگری مثل عوارض هلال احمر که معادل 1 درصد حقوق ورودی است و عوارض پسماند که نیم در هزار محاسبه میشود، هم به این لیست اضافه میشوند.
برای اینکه بهتر متوجه شوید، یک مثال ساده میزنیم. فرض کنید یک کانتینر ۲۰ فوتی شامل ۱٬۰۰۰ عدد لنت ترمز با قیمت خرید هر قطعه ۳۰ دلار از چین وارد ایران شود. در این حالت ارزش کل کالا ۳۰ هزار دلار خواهد بود. اگر هزینه حمل کانتینر را ۸ هزار دلار، بیمه را معادل ۰٫۰۰۰۵ ارزش کالا بههمراه حمل، حقوق ورودی را ۲۰ درصد و مالیات را ۱۰ درصد ارزش کالا پس از اضافهشدن حقوق ورودی در نظر بگیریم، هزینه نهایی هر قطعه به حدود ۵۰٫۲ دلار میرسد. بنابراین هزینه واردات، قیمت تمامشده هر لنت را نسبت به قیمت خرید اولیه حدود ۶۷ درصد افزایش میدهد.
هزینه ترخیص از گمرک؛ آخرین مانع پیش از ورود به بازار
این مرحله هم هزینههای مخصوص به خودش را دارد. فرآیند ترخیص قطعات خودرو شامل چند گام است: اول اینکه باید اظهارنامه کالا را در سامانه EPL تکمیل کنید. بعد از آن، کالا بر اساس یک سری بررسیها در یکی از سه مسیر سبز، زرد یا قرمز قرار میگیرد. اگر مسیر سبز باشد، کار سادهتر است و کالا سریعتر ترخیص میشود، اما اگر مسیر قرمز باشد، یعنی کالا باید به صورت فیزیکی کنترل و بررسی شود که این کار زمان بیشتری میبرد و ممکن است هزینه انبارداری را هم افزایش دهد. در نهایت، باید هزینههای مختلفی مثل کارمزد ترخیصکار، هزینه انبارداری و سایر عوارض مربوطه را پرداخت کنید. اگرچه هزینه ترخیص کالا از گمرک به عوامل مختلفی بستگی دارند، اما قابل پیشبینی هستند و میتوانید قبل از شروع کار، از یک کارشناس گمرکی برآورد دقیقی بگیرید.
جهت استعلام آنلاین هزینه ترخیص فرم این صفحه را تکمیل کنید.
سایر هزینههای جانبی؛ از انبار تا دست مشتری
غیر از هزینههایی که تا اینجا گفتیم، یک سری هزینههای دیگر هم وجود دارند که شاید به چشم نیایند، اما در نهایت روی سود شما تأثیر میگذارند. مثلا پس از اینکه کالا از گمرک ترخیص شد، باید آن را به یک انبار مناسب منتقل کنید؛ هزینه حمل و نقل داخلی و اجاره انبار از همین جا شروع میشود. اگر قطعات شما نیاز به بستهبندی مجدد یا درجهبندی داشته باشند، باید هزینه بستهبندی را هم محاسبه کنید. همچنین برای اینکه قطعات وارداتی خود را به فروش برسانید، به یک برنامه بازاریابی و فروش نیاز دارید که خودش هزینههایی مثل تبلیغات، طراحی کاتالوگ، و رفتوآمد به بازارهای عمدهفروشی را شامل میشود. بعضی از واردکنندگان این هزینهها را نادیده میگیرند و در پایان کار متعجب میشوند که چرا سودشان آنقدر که فکر میکردند بالا نیست. پس بهتر است این موارد را هم جدی بگیرید و از همان اول در محاسبات سرمایهتان بگنجانید.
عوامل تأثیرگذار بر هزینهها؛ نرخ ارز و قوانین در حال تغییر
هزینههای واردات قطعات خودرو یک عدد ثابت نیست و مدام در حال تغییر است. مهمترین عاملی که میتواند همه معادلات را به هم بریزد، نرخ ارز است. چون تمام هزینههای خرید، حمل، بیمه و حتی بخشی از هزینههای گمرکی بر اساس دلار یا یورو محاسبه میشوند، هر نوسانی در بازار ارز روی هزینه نهایی تأثیر میگذارد. به همین دلیل، واردکنندگان حرفهای همیشه یک گوشهچشم به بازار ارز دارند و سعی میکنند با مدیریت ریسک، خودشان را در برابر نوسانات محافظت کنند. علاوه بر ارز، قوانین و مقررات گمرکی هم مرتباً دستخوش تغییر میشوند. ممکن است تعرفه یک قطعه خاص یک سال ۱۵ درصد باشد و سال بعد به ۲۰ درصد برسد، یا اینکه برخی مجوزها سختگیرانهتر شوند. پس کسی که میخواهد در این حوزه موفق باشد، باید همیشه اطلاعات خودش را بهروز نگه دارد و از آخرین تغییرات مطلع باشد.
جمعبندی
واردات قطعات خودرو یک کسبوکار پرطرفدار اما پر از جزئیات مالی است که بدون برنامهریزی دقیق، میتواند پرریسک باشد. همانطور که خواندید، سرمایه مورد نیاز چیزی بین چندصد میلیون تا بیش از ۱ میلیارد تومان است و این رقم شامل موارد زیادی مثل قیمت خرید کالا، حمل و نقل، بیمه، حقوق گمرکی با نرخ 5 تا 20 درصد، مالیات بر ارزش افزوده 10 درصدی، عوارض مختلف، هزینههای ترخیص و انبارداری میشود. همه این هزینهها تحت تأثیر نرخ ارز و تغییرات قوانین قرار دارند و باید مدام آنها را زیر نظر داشت. اگر میخواهید با خیال راحت وارد این مسیر شوید، بهتر است قبل از هر اقدامی با یک مشاور گمرکی یا یک بازرگانی معتبر مثل بازرگانی زارعی مشورت کنید تا همه هزینهها را برایتان شفاف سازی کنند و از بروز هزینههای پیشبینینشده جلوگیری کنید.








