راهاندازی دوباره قطارهای کانتینری میان ایران و چین، مسیر تازهای را پیش روی بازرگانانی قرار داده است که به دنبال روشی سریعتر از حمل دریایی و ارزانتر از حمل هوایی هستند. این سرویس ریلی، محمولههای تجاری را از شهرهای صنعتی چین به ایران میرساند و در جهت برگشت نیز ظرفیت حمل کالاهای صادراتی ایران به چین را فراهم میکند.
قطاری که در خبرهای اخیر با عنوان قطار جدید چین–ایران معرفی شده، از مسیر قزاقستان، ترکمنستان و مرز اینچهبرون عبور میکند. مقصد بیشتر محمولههای این قطار، بندر خشک آپرین در نزدیکی تهران است.
نقشه راه آهن چین به ایران
مسیر اصلی این قطار در کریدور جنوبی راه ابریشم قرار دارد. قطار پس از حرکت از یکی از مراکز بارگیری چین، وارد قزاقستان میشود، از شبکه ریلی ترکمنستان عبور میکند و از طریق مرز اینچهبرون وارد ایران میشود.
مسیر کلی قطار به این صورت است:
چین ← قزاقستان ← ترکمنستان ← اینچهبرون ← شبکه ریلی شمال ایران ← بندر خشک آپرین
در جهت چین به ایران نیز همین مسیر بهصورت معکوس طی میشود. این سرویس با مسیر ریلی قدیمی که از مرز سرخس وارد ایران میشد تفاوت دارد؛ بنابراین نباید شهرهایی مانند مشهد و نیشابور را در فهرست شهرهای مسیر قطار جدید اینچهبرون قرار داد.
قطار جدید چین به ایران از کدام شهر چین حرکت میکند؟
مبدأ تمام قطارهای چین–ایران یک شهر ثابت نیست. مبدأ هر قطار میتواند بر اساس محل تولید کالا، انبار فرستنده و برنامه شرکت حمل تغییر کند.
یکی از قطارهای مهم این مسیر در تیر ۱۴۰۳ با ۴۵ کانتینر حامل قطعات خودرو از شهر شیآن در استان شانشی چین حرکت کرد. این قطار پس از عبور از قزاقستان و ترکمنستان از مرز اینچهبرون وارد ایران شد.
در سوم خرداد ۱۴۰۴ نیز نخستین قطار حامل پنلهای خورشیدی از شهر ایوو چین پس از ۱۵ روز سیر به بندر خشک آپرین رسید. ورود این قطار از طریق گمرک اینچهبرون انجام شد.
بنابراین، هنگام معرفی مسیر بهتر است گفته شود که قطارهای این کریدور از شهرهایی مانند شیآن و ایوو حرکت میکنند؛ نه اینکه تنها یک شهر بهعنوان مبدأ همیشگی خط معرفی شود.
مسیر قطار چین به ایران در خارج از کشور
قطار پس از خروج از چین، مسیر خود را در سه کشور ادامه میدهد:
عبور از چین
کانتینرها ابتدا از محل بارگیری به سمت مرز غربی چین حرکت میکنند. مدت پیمایش مسیر داخلی چین تا مرز قزاقستان، بر اساس برنامه اعلامشده برای این کریدور، حدود پنج روز است.
در این بخش، ایستگاهها و شهرهای عبوری به مبدأ بار بستگی دارند. قطاری که از شیآن حرکت میکند با قطاری که مبدأ آن ایوو است، در شبکه داخلی چین مسیر یکسانی ندارد؛ اما هر دو در ادامه به کریدور آسیای مرکزی متصل میشوند.
عبور از قزاقستان
پس از خروج از چین، قطار وارد شبکه ریلی قزاقستان میشود. در مرز چین و کشورهای آسیای مرکزی، به دلیل تفاوت عرض خطوط ریلی، عملیات فنی و انتقال کانتینرها انجام میشود.
عبور از قزاقستان یکی از بخشهای اصلی این کریدور است. قطار در ادامه به شبکه ریلی ترکمنستان متصل میشود.
عبور از ترکمنستان
محموله پس از طی مسیر قزاقستان وارد ترکمنستان میشود و از شمال به جنوب این کشور حرکت میکند. قطار سپس به مرز ریلی ترکمنستان و ایران میرسد و از طریق ایستگاه مرزی اینچهبرون وارد خاک ایران میشود.
بر اساس اطلاعات منتشرشده درباره این کریدور، مسیر کامل بینالمللی آن از چین، قزاقستان، ترکمنستان و ایران تشکیل شده است.
مطالعه بیشتر: بهترین کالا برای واردات از چین
قطار چین به ایران از کدام مرز وارد کشور میشود؟
قطار جدید چین–ایران از مرز ریلی اینچهبرون وارد کشور میشود. اینچهبرون در استان گلستان و در نزدیکی مرز ایران و ترکمنستان قرار دارد.
این مرز، شبکه ریلی ایران را به خطوط راهآهن ترکمنستان و در ادامه به قزاقستان و چین متصل میکند. به همین دلیل، اینچهبرون یکی از مهمترین ورودیهای ریلی ایران برای تجارت با آسیای مرکزی و شرق آسیا محسوب میشود.
در این نقطه به دلیل تفاوت عرض ریل ایران و کشورهای آسیای مرکزی، کانتینرها میان واگنهای خطوط عریض و واگنهای شبکه ریلی ایران جابهجا میشوند. سپس قطار پس از انجام تشریفات مرزی و گمرکی، مسیر خود را در داخل کشور ادامه میدهد.
قطار چین به ایران از چه شهرهایی عبور میکند؟
پس از ورود قطار از مرز اینچهبرون، محموله از محور ریلی شمال ایران به سمت استان تهران حرکت میکند. مسیر جغرافیایی این خط در داخل ایران از محدوده شهرها و ایستگاههای زیر عبور میکند:
اینچهبرون، گنبدکاووس، گرگان، ساری، قائمشهر، فیروزکوه، گرمسار و سپس محدوده تهران و آپرین
باید میان «شهرهای واقع در مسیر ریلی» و «ایستگاههای توقف تجاری قطار» تفاوت قائل شد. انتشار نام این شهرها به معنای توقف قطار کانتینری در تمام آنها نیست. قطار ممکن است بر اساس برنامه سیر، وضعیت خط و نیازهای فنی فقط در برخی ایستگاهها توقف کند.
اینچهبرون
اینچهبرون نخستین نقطه ورود قطار به شبکه ریلی ایران است. کنترل اسناد، انجام تشریفات مرزی و انتقال کانتینرها به واگنهای متناسب با عرض ریل ایران در این محدوده انجام میشود.
گنبدکاووس و گرگان
خط ریلی اینچهبرون پس از ورود به ایران به شبکه راهآهن استان گلستان متصل میشود و در ادامه به محور گرگان میرسد. این بخش، مسیر ورودی قطار به راهآهن شمال کشور است.
ساری و قائمشهر
قطار پس از عبور از استان گلستان وارد استان مازندران میشود. محور ساری و قائمشهر بخش مهمی از راهآهن شمال است و ارتباط مسیر گرگان را با محور کوهستانی فیروزکوه برقرار میکند.
فیروزکوه
بخش فیروزکوه یکی از مهمترین قسمتهای راهآهن شمال به تهران است. قطار در این محور از مناطق کوهستانی البرز عبور کرده و به سمت گرمسار حرکت میکند.
گرمسار
گرمسار یک گره مهم در شبکه ریلی کشور است. خط راهآهن شمال در این محدوده به مسیرهای منتهی به تهران و مرکز کشور متصل میشود.
تهران و بندر خشک آپرین
مقصد نهایی بسیاری از قطارهای وارداتی چین، بندر خشک ریلی آپرین است. این مجموعه در جنوبغربی استان تهران و در محدوده شهرستان اسلامشهر قرار دارد.
قطار حامل پنلهای خورشیدی که در خرداد ۱۴۰۴ از ایوو چین حرکت کرده بود، پس از ورود از اینچهبرون به آپرین رسید و عملیات گمرکی محموله آن با کد اختصاصی گمرک آپرین انجام شد.
مدت زمان حمل ریلی از چین به ایران چقدر است؟
قطار پنلهای خورشیدی ایوو به آپرین مسیر خود را در ۱۵ روز طی کرد. در برنامه این کریدور نیز زمان حمل مستقیم از چین تا تهران نزدیک به ۱۵ روز اعلام شده است.
زمان نهایی حمل میتواند تحت تأثیر عوامل زیر تغییر کند:
- محل بارگیری در چین
- زمان انتظار در مرز چین و قزاقستان
- انتقال کانتینر میان واگنها
- تشریفات گمرکی کشورهای مسیر
- برنامه حرکت راهآهن ترکمنستان
- ازدحام ایستگاه اینچهبرون
- مقصد نهایی محموله در ایران
در نتیجه، عدد ۱۵ روز را باید زمان ثبتشده یا برنامهریزیشده برای برخی قطارهای مستقیم دانست، نه زمان تضمینشده برای تمام محمولهها.
تفاوت مسیر اینچهبرون با مسیر سرخس چیست؟
ایران دو اتصال ریلی مهم با ترکمنستان در سرخس و اینچهبرون دارد. بعضی از قطارهای قدیمی چین از مسیر آسیای مرکزی و مرز سرخس وارد کشور شدهاند، اما سرویس جدیدی که محمولههای آن به آپرین و جلفا رسیده، از مرز اینچهبرون استفاده کرده است.
مسیر اینچهبرون پس از ورود به ایران از محور راهآهن شمال به سمت تهران میرود. در مقابل، قطاری که از سرخس وارد شود، از محور مشهد، نیشابور، شاهرود و سمنان به تهران میرسد.
به همین دلیل، درج نام مشهد، نیشابور، شاهرود و سمنان در معرفی مسیر قطار جدید ورودی از اینچهبرون درست نیست. این شهرها به مسیر سرخس مربوطاند، نه مسیری که قطارهای اخیر چین از آن وارد ایران شدهاند.
جمعبندی
مسیر جدید قطار کانتینری ایران و چین از خطوط ریلی موجود در کریدور جنوبی راه ابریشم استفاده میکند. این قطارها از مراکز بارگیری چین مانند شیآن یا ایوو حرکت میکنند، پس از عبور از قزاقستان و ترکمنستان از مرز اینچهبرون وارد ایران میشوند.
محور داخلی قطار به سمت آپرین از محدوده اینچهبرون، گنبدکاووس، گرگان، ساری، قائمشهر، فیروزکوه، گرمسار و تهران عبور میکند و به بندر خشک آپرین میرسد. نام این شهرها نشاندهنده محور جغرافیایی راهآهن است و به معنای توقف تجاری قطار در تمام آنها نیست.
این سرویس، خطآهن تازهساختهشده و مستقلی میان ایران و چین نیست؛ بلکه یک مسیر حمل کانتینری بینالمللی است که با استفاده از شبکه ریلی چهار کشور، امکان انتقال کالا میان ایران و چین را در حدود ۱۵ روز فراهم میکند.
