در بازرگانی خارجی، مهمترین مبنا برای محاسبه حقوق ورودی و عوارض گمرکی، چیزی است که ارزش کالای ورودی یا همان ارزش گمرکی نام دارد. این ارزش بر اساس قیمت خرید کالا به همراه هزینههای حمل و بیمه محاسبه میشود و نقش تعیینکنندهای در برآورد هزینههای نهایی واردات دارد. اما صرف دانستن مفهوم ارزش گمرکی کافی نیست. گمرک ایران برای استانداردسازی و جلوگیری از اختلافات، سامانه TSC را راهاندازی کرده است. در این بخش ابتدا مفهوم ارزش گمرکی کالا را مرور میکنیم و سپس بهصورت آموزشی نحوه کار با سامانه TSC گمرک ایران را توضیح خواهیم داد.
TSC چیست و چه کاربردی دارد؟
به زبان بسیار ساده، TSC یا ارزش گمرکی، ارزش واقعی کالای وارداتی شما در نقطه ورود به مرز کشور مقصد است. این عدد پایه و اساس محاسبه تمام حقوق و عوارض گمرکی و هزینه ترخیص کالا از گمرک محسوب میشود. حقوق ورودی، سود بازرگانی، مالیات ارزش افزوده و هرگونه عوارض دیگر همگی بر اساس این عدد محاسبه میگردند. بنابراین، کوچکترین خطا در تعیین TSC میتواند پیامدهای مالی قابل توجهی داشته باشد.
کالا چگونه ارزشگذاری میشود؟
ارزش گمرکی کالا یکی از پایهایترین مفاهیم در نظام گمرکی است که نقش مهمی در واردات و صادرات ایفا میکند. طبق ماده ۱۴ قانون امور گمرکی، ارزش گمرکی کالای وارداتی از روی فاکتور یا سایر اسناد ارائهشده توسط صاحب کالا تعیین میشود. به این ارزش، هزینههای حمل و بیمه (CIF) و همچنین سایر مخارجی که تا زمان ورود کالا به اولین دفتر گمرکی پرداخت شده، اضافه میگردد. سپس مجموع این مبالغ بر اساس نرخ ارز رسمی بانک مرکزی در روز اظهار به ریال تبدیل میشود.
اقلامی که به ارزش گمرکی افزوده میشوند:
- هزینههای مربوط به حقوق مالکیت معنوی، طراحی و مهندسی که در خارج از کشور انجام شده باشد.
- هزینههای بستهبندی، ظروف و محفظهها.
- ارزش مواد یا قطعاتی که توسط خریدار در اختیار فروشنده قرار گرفته و در تولید کالا مصرف شده است.
- سهم فروشنده از عواید فروش مجدد کالا یا واگذاری آن توسط خریدار.
- این موارد برای جلوگیری از کاهش مصنوعی ارزش کالا در نظر گرفته میشوند تا ارزش واقعی واردات شفاف باشد.
اقلامی که از ارزش گمرکی حذف میشوند:
برخی هزینهها نباید در ارزش گمرکی وارد شوند، زیرا مربوط به مرحله بعد از ورود یا شرایط خارج از معامله اصلی هستند:
- هزینههای نصب، مونتاژ و نگهداری پس از ورود کالا.
- هزینههای حمل و نقل بعد از ورود کالا به کشور.
- سود ناشی از تأمین مالی خرید کالا توسط فروشنده یا اشخاص ثالث.
- هزینههای بازاریابی و تبلیغات.
- هزینههای مربوط به حق تکثیر داخلی یا تولید داخل.
- ارزش محتوای نرمافزاری (فقط حامل خام مثل CD یا USB محاسبه میشود).
این تفکیک باعث میشود ارزش گمرکی کالا دقیقتر و منصفانهتر محاسبه گردد.
روشهای جایگزین ارزشگذاری (ماده ۱۵ قانون گمرکی)
اگر صاحب کالا سیاهه خرید ارائه ندهد یا ارزش اعلامی او توسط گمرک پذیرفته نشود، ارزش کالا از روشهای زیر تعیین خواهد شد:
- استفاده از سوابق ترخیص کالای یکسان از همان کشور مبدأ.
- استفاده از سوابق ترخیص کالای مشابه از همان کشور مبدأ.
- تعیین ارزش بر اساس قیمت فروش کالا در بازار داخلی پس از اعمال تعدیلات لازم.
- استفاده از محاسبات ارزش تولیدی و عوامل متشکله کالا.
- ارزشگذاری با استفاده از مدارک و اطلاعات موجود (روش ترکیبی).
نکته: ترتیب استفاده از این روشها الزامی است و فقط در صورت درخواست واردکننده، جایگزینی بین روش سوم و چهارم مجاز خواهد بود.
اگر گمرک TSC اعلامی شما را نپذیرفت چه اتفاقی میافتد؟
در برخی شرایط خاص، مانند وجود رابطه خانوادگی یا شرکتی بین خریدار و فروشنده، یا در مواردی که قیمت اعلام شده به طور واضح غیرواقعی به نظر برسد، گمرک ممکن است روش ارزش معامله برای محاسبه TSC را نپذیرد. در این صورت، جای نگرانی نیست چرا که قانون روشهای جایگزین دیگری را به ترتیب اولویت پیشبینی کرده است. اولین روش، استناد به ارزش معامله کالای کاملاً مشابهی است که قبلاً به کشور وارد شده است. اگر کالای مشابهی وجود نداشت، ارزش معامله کالای مشابه دیگر که ویژگیهای بسیار نزدیکی دارد ملاک قرار میگیرد. اگر این روش نیز میسر نبود، گمرک از روش کسر هزینه استفاده میکند که در آن TSC بر اساس قیمت فروش کالا در کشور مقصد و کسر هزینههایی مانند حمل داخلی و سود محاسبه میشود. در نهایت، روش جمع هزینه آخرین راهکار است که در آن هزینههای تولید کالا، سود تولیدکننده و سایر هزینههای عمومی با هم جمع میشوند.
مثال عددی از محاسبه ارزش گمرکی (TSC)
فرض کنید قصد واردات یک پمپ آب از چین دارید:
قیمت خرید کالا: ۱۰۰۰ دلار
هزینه حمل: ۲۰۰ دلار
هزینه بیمه: ۳۰ دلار
آنگاه ارزش CIF کالا برابر است با ۱۰۰۰ + ۲۰۰ + ۳۰ = ۱۲۳۰ دلار
بعد از تبدیل به ریال با نرخ ارز ۶۲,۸۰۰ تومان این عدد حاصل میشود: ۱۲۳۰ × ۶۲,۸۰۰ = ۷۷,۲۴۴,۰۰۰ تومان
عدد به دست آمده TSC است و مبنای محاسبه تمام هزینههای گمرکی است.
سامانه TSC گمرک
سامانه TSC که مخفف Tariff Statistical Code است، یک پایگاه داده جامع از ارزش کالاها در گمرک ایران میباشد. این سامانه با هدف کنترل و تطبیق ارزش گمرکی کالاها طراحی شده تا از تخلفات، قاچاق و اختلافات احتمالی بین صاحب کالا و کارشناسان گمرک جلوگیری شود. در سامانه TSC، برای هر کالا یک کد ارزش اختصاصی (TSC Code) تعریف شده که شامل مشخصات کالا، تعرفه گمرکی، برند، مدل و ارزش پایه آن است. کارشناسان گمرک هنگام بررسی اظهارنامه، ارزش کالای ورودی را با اطلاعات موجود در این سامانه مطابقت میدهند.
آموزش سامانه TSC گمرک ایران (استعلام ارزش گمرکی کالا)
برای استفاده از سامانه TSC و استعلام ارزش گمرکی کالا، میتوانید مراحل زیر را طی کنید:
1-ورود به سامانه گمرک: ابتدا به وبسایت رسمی گمرک ایران مراجعه کرده و از بخش خدمات الکترونیکی وارد سامانه TSC شوید.
2- جستجوی کالا: کالای موردنظر را بر اساس کد HS (تعرفه گمرکی) یا نام کالا جستجو کنید.
3- مشاهده کد ارزش (TSC Code): پس از جستجو، کد ارزش کالا نمایش داده میشود. این کد شامل اطلاعات فنی و ارزش پایه کالا است.
4- بررسی برند و مدل: در بسیاری از موارد، برای یک کالای مشابه بسته به برند و مدل، ارزشهای متفاوتی ثبت شده است. باید دقت کنید که گزینه صحیح را انتخاب کنید.
5- استفاده در اظهارنامه گمرکی: در نهایت، دادههای بهدستآمده از سامانه TSC باید در اظهارنامه گمرکی وارد شود تا فرآیند ترخیص بهدرستی انجام گردد.
نکات مهم در استفاده از سامانه TSC گمرک
- حتماً ردیف تعرفه صحیح (HS Code) کالا را وارد کنید تا اطلاعات دقیق نمایش داده شود.
- به برند و مدل کالا توجه کنید، زیرا ارزش گمرکی برای هر برند متفاوت است.
- سامانه TSC بهطور دورهای بهروزرسانی میشود؛ همیشه آخرین دادهها را بررسی کنید.
- در صورت وجود ابهام، از مشاوران بازرگانی یا ترخیصکاران حرفهای کمک بگیرید.
جمعبندی
در این بخش به آموزش نحوه محاسبه و استعلام ارزش گمرکی کالا از طریق سامانه TSC پرداختیم و دانستیم که انتخاب صحیح تعرفه، برند و مدل نقش مهمی در تعیین هزینههای نهایی واردات دارد. از آنجا که کوچکترین خطا میتواند منجر به جریمه یا اختلاف با گمرک شود، همراهی با یک تیم حرفهای در این مسیر ضروری است. شرکت بازرگانی زارعی با تجربه و تخصص در زمینه واردات و ترخیص کالا، میتواند مشاور و همراه مطمئن شما در کلیه مراحل گمرکی باشد. برای دریافت مشاوره رایگان و آغاز فرآیند ترخیص، همین حالا با ما در ارتباط باشید.
